Dlaczego rękawiczki ochronne są tak ważne?

Podczas pracy w służbie zdrowia rękawiczki ochronne zapewniają zabezpieczenie skóry dłoni przed szkodliwymi drobnoustrojami, krwią, płynami ustrojowymi oraz szkodliwymi substancjami chemicznymi. Oprócz ochrony znaczenie ma też wygoda użytkowania.

Czym różnią się poszczególne typy rękawic,jakie są ich wady i zalety?

Co ma znaczenie przy wyborze rękawic?

1. Rozmiar

Bardzo ważne jest odpowiednie dopasowanie rękawic, ponieważ od niego zależy bezpieczeństwo i komfort użytkownika. Rękawice nie mogą uciskać i krępować ruchów, a także zsuwać się z dłoni. Dobre dopasowanie rozmiaru zapewnia też lepsze czucie.

Zbyt małe rękawice uciskają dłonie i obniżają sprawność manualną. Powodują też pocenie się dłoni, co prowadzi do rozszerzania się materiału rękawic i w konsekwencji obniżeniu ich właściwości ochronnych. Za ciasne rękawiczki prowadzą do ścierania naskórka, w następstwie czego powstają podrażnienia skóry dłoni.

Podczas używania zbyt dużych istnieje ryzyko ich zsuwania się, co zwiększa szansę zakażenia oraz zmniejsza precyzję pracy.

2. Elastyczność i odporność na uszkodzenia

Najważniejsze jest, aby rękawiczki chroniły przed zagrożeniami biologicznymi oraz środkami chemicznymi. Wysoki poziom ochrony przed tymi substancjami często nie idzie w parze z odpornością na rozpuszczalniki, dlatego ważne jest określenie, na czym najbardziej nam zależy.

Bardzo ważnym aspektem jest też odporność na uszkodzenia mechaniczne oraz elastyczność rękawiczek. To, czy spełniają one te wymagania, określa norma EN 455-2 (więcej informacji o normach dot. rękawic medycznych poniżej), która powinna znaleźć się na opakowaniu rękawic.

3. Przeznaczenie rękawiczek

Ważne, aby dobierać rękawice, zgodnie z przeznaczeniem, czyli dopasowane do rodzaju wykonywanej pracy. Taki zapis zawsze znajduje się na opakowaniu.

U nas znajdą Państwo rękawice medyczne lateksowe, nitrylowe i winylowe oraz chirurgiczne w wielu rozmiarach, spełniające najważniejsze normy.

Dla kogo będą odpowiednie poszczególne typy rękawiczek?

Rękawice lateksoweRękawice nitryloweRękawice winylowe
– lekarze
– diagności laboratoryjni
– personel medyczny
– weterynarze
– opiekunowie osób obłożnie chorych
– pracownicy restauracji
(tylko prace niewymagające
kontaktu z tłuszczami, np. obieranie warzyw)
– fryzjerzy
– lekarze
– diagności laboratoryjni
– personel medyczny
– opiekunowie osób obłożnie chorych
– pracownicy restauracji
– fryzjerzy
– kosmetyczki
– pracownicy firm sprzątających
– fryzjerzy
– pracownicy restauracji

Rodzaje rękawic ochronnych

  1. Rękawice lateksowe

Wykonuje się je z naturalnego kauczuku, czyli lateksu. Produkuje się z niego różne rodzaje rękawic, od grubych, przeznaczonych do prac domowych, przez cienkie, jednorazowe, dedykowane do gabinetów kosmetycznych, po rękawice medyczne. Są cienkie, dobrze dopasowują się do dłoni i charakteryzują się dużą rozciągliwością. Nie zaburzają czucia osób wykonujących w nich pracę i pozwalają na sprawne posługiwanie się palcami. Występują w wielu rozmiarach. Co ważne, lateks jest materiałem biodegradowalnym, jest więc bardziej przyjazny dla środowiska, niż surowce, z których wykonane są inne rękawiczki. Największą wadą rękawic lateksowych jest to, że lateks to materiał, który dość często wywołuje alergie. Problemem może też być specyficzny zapach tego surowca. Lateks nie jest odporny na działanie tłuszczów i olejów

Rękawice lateksowe dostępne są w wersji bezpudrowej i z pudrem. Puder ułatwia zakładanie ich na wilgotne dłonie. Wadą jest to, że wysusza skórę oraz zostawia ślady.

Dostępne są w wersji jałowej i niejałowej. Jałowych, czyli chirurgicznych używa się podczas operacji i innych zabiegów, gdzie konieczna jest praca w sterylnych warunkach.

Te typ rękawiczek będzie odpowiedni dla osób, które nie są uczulone na lateks oraz wykonują pracę, podczas której nie użytkują substancji uszkadzających lateks.

  1. Rękawice nitrylowe

Rękawiczki wykonane z gumy nitrylowej mają wiele zalet. Przede wszystkim są całkowicie hipoalergiczne. Materiał ten jest bardziej wytrzymały i odporny na przebicie i substancje chemiczne niż lateks. Są też bezzapachowe, bezpudrowe odporne na tłuste substancje i nie powodują odparzeń. Minusem jest mniejsza, niż lateksu elastyczność i to, że nie są biodegradowalne.

  1. Rękawice winylowe

Jeśli niekomfortowe jest uczucie ciasnego przylegania rękawiczek do dłoni, to dobrą alternatywą są rękawiczki winylowe. Ten rodzaj rękawic jest luźny i mało dopasowany. Niestety, jednocześnie, są mało elastyczne. Z tego względu należy bardzo precyzyjnie wybrać ich rozmiar, ponieważ zbyt duże mogą się zsunąć, a za małe nie rozciągną się i nie dopasują do rozmiaru dłoni.

Ich zaletą jest większa niż w przypadku lateksu odporność na działanie tłustych substancji. Plusem jest też łatwość zakładania i ściągania. Nie są jednak odporne na działanie rozpuszczalników. Mają dość niską odporność na przebicie i rozdarcie.

Są najczęściej przezroczyste i bezbarwne, dostępne w wersji pudrowanej i niepudrowanej.

Wadą jest fakt, że nie są biodegradowalne, gdyż wykonane są z tworzywa PCV.

Rodzaj rękawiczekLATEKSOWENITRYLOWEWINYLOWE
OCHRONA PRZED SUBSTANCJAMI CHEMICZNYMI++++++
Szczegółowo:
Rozpuszczalniki+++++
Węglowodory+++++
Kwasy i zasady++++++++
Alkohole++++++
OCHRONA BIOLOGICZNA++++++
Szczegółowo:
Wirusy++++++
Bakterie i patogeny+++++++
OCHRONA MECHANICZNA,
KOMFORT PRACY
++++++
Szczegółowo:
Komfort noszenia++++++++
Przyjazność dla skóry (możliwości uczuleń i podrażnień) +++++++
Rozciągliwość materiału++++++
Biodegradowalność+++++
Odporność na rozdarcia+++++
Odporność na rozcięcia i przekłucia++++

Tabela 1 – poziom ochrony i komfort pracy podczas używania różnych rodzajów rękawic
Objaśnienie:
+ – mała; ++ – średnia; +++ – duża ochrona/komfort/odporność itd.

Co wyróżnia rękawiczki medyczne?

Rękawiczki jednorazowe chroniące personel medyczny muszą odznaczać się następującymi parametrami:

  • dobre dopasowanie do rąk
  • komfort noszenia
  • odporność na uszkodzenia mechaniczne i środki chemiczne wykorzystywane do pracy
  • odporność na wnikanie wirusów.

Materiały, z których wykonane są rękawiczki, muszą być hydrofobowe, aby nie sprzyjały przyleganiu komórek do innych powierzchni.

Ważne jest, aby rękawic nie nosić zbyt długo i wymieniać je w odpowiednim czasie, gdyż proces ich starzenia przyczynia się do zmiany struktury i zmniejszenia się hydrofobowości. Zwiększa to ryzyko przenoszenia patogenów np. na pacjentów. Przy czynnościach diagnostycznych powinno się je wymieniać po maksymalnie 45 minutach pracy, natomiast rękawice chirurgiczne powinny być zmieniane co 90-120 minut.

Wymianę rękawic na nowe zaleca się też, gdy odczuwalne jest rozluźnienie materiału, niezależnie od czasu jaki upłynął.

Zwiększona hydrofilowość niektórych rękawic wymusza ich częstszą zmianę, ponieważ gromadzenie na ich powierzchni wody i zanieczyszczeń zmniejsza zręczność ruchów.

Normy dla rękawiczek medycznych

Rękawice powinny spełniać wymogi następujących norm, aby mogły być uznane za wyrób medyczny:

  • EN 455-1 – dotyczy wymagań i badań na nieobecność dziur – brak otworów, przez które mogą przenikać patogeny
  • EN 455-2 – dotyczy wymagań i badań dotyczących właściwości fizycznych – m.in. odpowiednia rozciągliwość i odporność na rozrywanie
  • EN 455-3 – określa wymagania i badania w ocenie biologicznej – czy opakowanie jest zgodne z testami
  • EN 455-4 – dotyczy wyznaczania okresu trwałości, np. 3 lata od daty produkcji

Dla rękawiczek medycznych stosuje się też obowiązkowo dyrektywę 89/686/EEC (PPE), która odnosi się do ochrony użytkownika oraz dyrektywę 93/42/EEC (MDD), która zapewnia ochronę pacjenta.

Źródła:

1. Sylwia Łagan, Magdalena Markiewicz, „Ocena wybranych właściwości fizykochemicznych rękawiczek diagnostycznych”
2. Rękawice medyczne – wikipedia
3. https://aptekaszpitalna.pl/aktualnosci/rekawiczki-medyczne-normy-i-wymagania/2020-04-09/
4. https://www.doz.pl/czytelnia/a14544-Rekawice_lateksowe_nitrylowe_czy_winylowe

Magda Kaczmarek
Magda Kaczmarek